.
هدفم از این مقاله این است که چطورمی می توانیم با بحران در در زندگی مقابله کنیم.
بحث خود را با یک سوال می خواهم اغاز کنم . نگرانی وبحران چرا ؟
شمار فرصت ها وتهدیدات در زندگی ماشینی عصر نوین افزایش یافته و بروز نگرانی وبحران در عرصه زندگی روبه فزونی گذاشته است. تنشهای روحی –روانی وبحران هاونگرانی ها –از هر نوع باشد – اثار قابل مداحظه ای بر زندگی ادمی خواهد گذاشت . از همین روی ،نیاز به اشنای با اصول شیوه های اثر بخش (مدیریت وکنترول بحران )در زندگی پیش از پیش احساس می شود.
اما موضوع عمده دیگر که باید اشنا شویم مفهوم شناسی بحران است .
موفهوم شناسی بحران از منظرروان شناسی سلامت (بحران )به معنای شرایطی است که در ان ،فرد در برابر یک موقعیت تهیدیت کننده قرار می گیرد وتعادل جسمی وروانی خودرا از دست داده با اختلات عاطفی ورفتاری مواجه می شود .این حالت می تواند ازچند ساعت تا چند هفته به طول انجامد
حالت پیش گفته را روان شناسان ،با مفاهیم همچون اضطراب ،دل نگرانی ،وحشت ،بیم ونا راحتی ،وفشار های روانی توصیف پزیر می داند.
اثار وپیامد ها .
تنش یا بحران می تواند هم جنبه مثبت داشته باشد وهم منفی ،هم سازنده باشد وهم زیان بخش ! ازین لحاظ که فردبرای حل رویداد پیش امده به رفتار ها وروشهای غیرمنطقی وناسازگارانه متوصل می شود که نتیجه ان،اسیب .اختلال در عملکرد ها ورفتار های اجتماعی وروانی می گردد ،جنبه منفی ومخرب بروز می کند . اما از ان جهت که زمینه های برای کوشش وتلاش بیشتر به منظور غلبه بر وضیعت نا خوشایند ،فرصتی برای رشد ویادگری است و با عث رشد وتحول واحساس اعتماد به نفس می گردد ،نتیجه مثبت به ارمغان خواهد داشت .
چنانچه فرد در شرایط بروز بحران ووضیعت فشار وتنش ،توانای کنترل ومدیریت صیحیح بحران را نداشته باشد ونتواند ازبین راحل ها وواکنشها اجتماعی نسبت به وضیعت پیش امده منا سبترین واثر بخش ترین شیوه را انتخاب کند وکنترل کند ،تنش وفشار براو چیره می شود وبا ایجاد تغیرات روانی – جسمانی ،نظم فعالیت غدد درون ریز وی تغیر کرده ،باعث ترشح هورمونهای نظیر(ادرنالین )(نور ادرلین )و(سروتونین )می شود وزمینه ای برای بروز اختلالات خلقی :اضطراب ،نگرانی ،افسرده گی ،درماندگی وبه افتادن رفتارهای ناهنجار می گردد.با اختلال در تعادل روانی –جسمانی شخص ،واکنشهای او به صورت غیری منطقی ،تند وخشن جلوه می کند ،که ادامه این روند فوق ،منجر پدایش بیمارهای (سایکوروماتیک )یا اختالات روان – تنی ،نظیر :بیماری کرونر ،دستگاه گوارش ،زخم معده فشار خون با لا ،تپش قلب وغیره....خواهدشد.
در نتیجه عدم کنترول بهنگام بحران در زندگی ،در سیستم ایمنی بدن ،اثرات نامطلوبی بر جای خواهد گذاشت .
الکسییس کارل (نتیجه عدم کنترول بهنگام بحران در زندگی ،در سیستم ایمنی بدن ،اثرات نامطلوبی بر جای خواهد گذاشت .
الکسییس کارل برنده جایزه نوبل گفته است .
(انان که نمی دانند چگونه با بحران ها ونگرانیها مقابله کنند ،در جوانی می میمرد )
افلاطون نیز گفته است :( (بزرگترین اشتباه پزشکان ان است که می کوشندبدون در مان روان ،بدن را درمان کنند )
تحقیقات جدید در این زمینه نیز نشانگر ان است که : (هفتاد درصد از کل بیماران که به داکتران مراجعه می کند ،اگر بیتواند خودرا از بحران ها ونگرانی های زندگی خلاص سازد قادر خواهد بود خودرا تداوی کند )5 .
پس نگرانی هارا متوقف وبحران ها را کنترول کنید.چرا که تنش ونگرانی حتی قوی ترین افراد را هم می تواند مریض نماید.
مدیرت بحران.
همان طور که پش از این اشاره شد ،تنش وفشار در سطح پاین ،موجب تحرک وتلاش بیشر وعمکرد بیهتر می گردد اما تنشهای در سطح بالا (یعنی :بحران )باید کنترول گردد زیراه زیانبخش ونابود کننده زندگی است .
درزمینه اداره ومدیریت بحران نمی توان برای تمام افراد نسخه یکسانی بیدهد . اما یک سلسله اقدامات اصولی وعمومی وجود دارد که از طریق از ان ها می توان بحران را مهار نمود .
بنابراین ،مقصود از مدیریت بحران یعنی:( توانای شخص در شناخت تجزیه وتحلیل منطقی مشکل وبه کار بردن شیوه های اثر بخش ورویشهای سازکارانه وارایه واکنش های صیحیح منطق بر واقیعت در مواجهیه با معضل و بحران در زندگی )
اغلب ما قوی تر ازان هستیم که فکر می کنم ما منا بعی درونی داریم که احتمالا هر گز از انها استفاده نکرده ایم انگیزه درونی واراده ادمی توانا ترین عامل برای ار تقا وتعالی زندگی در سایه تلاش اگاهانه است پس بیا با مدیریت درست از هدر رفتن این منابع ارزشمند جلوگیری نمایم.
ویژگیهای شخصیت سالم در مقابل بحران.
راستی در انسانهای موفق چه ویژگهای شخصیتی وجود دارد که با عث می گردد با شرایط بحران ،بر خورد سالم وسازنده داشته باشند وزندگی بر نشاط وشادی را تجربه کند؟
انچه می خوانید عمده ترین ویژگهای شخصیتی افرادی است که با مدیریت صیحیح ومقابله اثر بخش با بحران شرایط را در جیهت اهداف والای خویش هدایت می کنند:
1-قدرت کنترول :احساس قدرت کنترول رویدادها ،از جمله ویژگهای یک انسان است . بخاطر داشته باشد گرچه وقوع حوادث در اختیار ما نیست ،ولی کنترل .مدیریت انها وسرانجام هدایت شرایط در مسیری سازنده وتعالی بخش ،در اختیار ما است .
2- احساس تعهد: یک انسان موفق درمقابل بحران ،فردی متعهد ومسولیت پزیراست ،چون اوبه حقیقت باور داردو جربان زندگی را هدف مند ومعنادار می داند ،واهمیت وارزش خویشتن را در فرایند هدفمندی افرینش به نیکی درک می کند .
3- تلاش ومبارزه : اوبجای تسلیم شدن در مقابل حوادث زندگی باانها روبرو می شود .وبا شرایط بحران مبارزه می کند وبابا ور به اینکه رویداد های پش امده فرصت برای رشد وتعالی هستند ،خودرا ملزم به تلاش و مبارزه در برابر حوادث وبحران های زندگی می داند .
4- داشتن تفکر مثبت: داشتن تفکر مثبت نیز یکی دیگر از ویژگهای شخصیتی افراد موفق در مقابل بحران است . داشتن ظن یا تفکر مثبت در برابر بحران های زندگی به شما کمک می کند که (گرایشهای پوج وغیر منطقی )خود را کشف ،و(افکار ورویش های سازنده )را جایی گزین انها کنید .یاد گری وبه کار بستن این رویش ساده در کاهش تنش وبحران بسیار موثر است . علاوه بر این ،به شما کمک خواهد کرد که(اعتماد به نفس )خود را تقویت کنید.
عوامل وزمینه ها : در دنیا امروز ،عوامل گوناگونی در بروز بحران در زندگی دخالت دارند . ما ،در جهانی زندگی می کنم که تمدن نوین باعث گردیده بساری از مردم زیری تنش های فزاینده ،دچار بحران در زندگی باشند . عوامل به وجود اورنده بحران تنش زا خوانده می شوند ،ممکین است جسمانی وروانی باشد ومنشا انها می تواند برونی یادرونی باشد .
انواع گوناگون محرک های جسمی وروانی نظیر:رفتار های خشن ،با منازعات وتعارظات درونی مکمن است به عنوان عامل تنش زا عمل کند . همچنین شرایطی شغلی ،وضیعت محیط کار ،سبک روابط حاکم در محیط کار ،سبک تفکر افراد ،شرایطی خانوادکی ،وضیعت اقتصادی ،اجتمای و فرهنگی ،زمینه های محیطی وبرونی به حساب می اید ،. به طور کلی هر گونه تغیر در روان متداول ورویش های رایج که نوعی از هم گسیختگی ایجاد کند (بسته به شرایطی وگرایش های کلی شما نسبت به مسایل )،می تواند به شدت ضعف متغیر ،نقش بحران زا وتنش افرین ،ایفا کند.
در بحران چه رخ می دهد؟
شناخت علایم وواکنش های که بدن وروان در وضیعت مواجیهه با بحران بروز می دهد ،در شناسای به موقوع شرایط بحران زا نقش مهم دارد با اگاهی از این علایم خواهد توانست با اقدام به هنگام وبه شیوی سازنده با بحران ،مقابله کند ،وپش از انکه مهار ناپزیر شود ان را کنترل ومدیریت نماید .
برخی علایم هشداردهنده :
الف- بدنی
1- درمعده ومشکلات سو هاضیمه
2-گرفتگی های عضلاتی .
3- تبش قلب .
4- اسهال .
5- مریض قلب
6- خستگی وکفتگی .
7- سردردی واحساس گیجی .
8- اختلال تنفسی وغیره...
ب-روانی
1- کاهش یا نبود تمر گز فکر واندیشه
2- عدم کنترل خشم
3- وابستگی به دوا
4- اضطراب وافسرده گی
5- چاقی یا بی اشتهای
5- اشتغال دهنی
6- اغاز کارهای زیاد بدون به پایان رساندن انها و غیره....
همه علایم با لا وبسیاری دیگر می تواند از نشانه های فشار وتنش وبحران باشد همه انها دست به دست هم داده کفیت زندگی را از بیین می برد تا انجا که باعث مرگ می شود.
اکنون می خواه هم شیوه های رهیای بخش ازبحران را عنوان کنم .
قاعده ای سحر امیز برای رهایی از بحران .
اگر می خواهید دستور العمل کار امد ومطمنی را برای رهای ازبحران وتنش داشته باشید ،قاعده زیر را به نیکی فرا گرفته وبدان عمل کنید این قاعده است دارای سه مرحله است.
مرحله اول : قبل از هر چیز با صداقت ،وضیعت را بدون واهمه وترس تحلیل کنید واز خود سوال کنید :(اگر نتوانیم مسله را حل کنم ،بدترین جیزی که پش از می اید چیست ؟ وچقدر احتمال دارد که این بدترین چیز،اتفاق بیفتد ؟ ووقوع ان چقدر زندگی من را تحت تاثر قرار می دهد ؟ و ایا این تاثیرات برای ماهها وسالهاباقی می ماند، یا موقت و گذراه خواهد بود؟
مرحله دوم : پس از تصور بدترین چیزی که مکمن است روی دهد ،سعی کنید خود را از نظر ذهنی وروانی برای پزیرش ان بدترین وضع – اگر لازم شود – ااماده سازید ومطمن با شید ارامش واقعی از پذیرش بدترین شرایط پیش می امد ،زیرا اگر ما بدترین وضعیت را پذیریم ،دیگر چیزی نیست که از دست بی دهیم .این امر خود به خود به معنای ان است که شاید هر چیزی را به دست اوریم ،مثل تیم فوتبال که تا دقیقه 85 باخته است ،دیگر چیزی ندارد که بیخواهد از دست بدهد . واین یعنی اولین گام برای غلبه بر پیامد های هر بد اقبالی.
مرحله سوم : از ان پس ،در ارامش ،وقت ونیروی خود را با خونسردی صرف تلاش برای بهبود بدترین وضعی کنید که از نظر روحی وذهنی اماده پذیزش ان شده بودید مطمین باشد به هدف خواهد رسید.
و مرحله عمده واخیرین توکل به قدرت لایتناهی .
یکی از محور ترین عوامل در کنترول و مهار بحران در زندگی ،اتصال به منبع ارامش بخش و قدرت واراده اش افزون ترین ومسلط ترین است . باعث رهای از هر تنش وبحران در زندگی گردیده و ارامش شادمانی ونشاط را به ارمغان می اورد.
در اخیر می خواهم تذکر دهم که با وجود انچه گفته شد در شرایطی دشوار می توانید از کارشناسان روانی وروان شناسی بالینی در این زمینه کمک بی خواهد وسر انجام ،همواره به خاطر داشته باشید که زندگی ،مسولیتی بزرگ در قبال خداوند ،خودتان ودیگران است . پس لطفا خوب زندگی کنید واز به هدر دادند کیفت زندگی خویش ،پرهیز نماید .
خداوند!!هر چه بر عمری افزودی ،بر کیفت وبرکت زندگی ما نیز بیفز!!.
پاورقی ها:
1- مدریت منابع انسانی ،حسن زارعی متین ص 261- 264.
2- اصول کنترول استرس وراپیفر ترجمه . ارین ابوک ص 159 .
3- چگونه برنگرانی و اضطرا ب پیروز شدم دیل کارنگی ترجمه علی ضرغام ص 44
4- مدیریت اثر بخش ،جان لاکت ،ترجمه سید امین الله علوی ص67.
5- اصول کنترول استرس ص – 50 63 .
6- چون تصمیم گرفتی بر خداوندتو کل کند ال عمران ایه (159).
سید قاسیم (اخضراتی ) دانشجوي جامعه شناسي دانشگاه باميان
